• 1 II wojna światowa
• 2 Pozostałe wydarzenia w Polsce
• 3 Pozostałe wydarzenia na świecie
• 4 Urodzili się
• 5 Zmarli
• 6 Nagrody Nobla
• 7 Zobacz też
• 8 Święta ruchome

II wojna światowa

• Wojna w Azji i na Pacyfiku
• Wojna w Europie
• Wojna w Polsce

Pozostałe wydarzenia w Polsce

• 5 stycznia
  • początek wizyty ministra spraw zagranicznych Józefa Becka w Niemczech.
  • w kościele Kapucynów w Krakowie odprawiono mszę w intencji zmarłego 2 stycznia Romana Dmowskiego. W mszy uczestniczył bp Adam Sapieha. Na krakowskich budynkach Stronnictwa Narodowego wywieszono czarne flagi. Studenckie organizacje narodowe opublikowały odezwę, wzywającą do wzięcia udziału w pogrzebie Dmowskiego.
• 6 stycznia – po kurtuazyjnym spotkaniu z Hitlerem minister Józef Beck odbył spotkanie z szefem niemieckiej dyplomacji Joachimem von Ribbentropem. Ten wysunął konkretne żądania: włączenie Gdańska do Rzeszy, wydzielenie eksterytorialnej autostrady i linii kolejowej. W zamian za to Niemcy obiecali ostatecznie uznać polskie granice.
• 7 stycznia – w Warszawie odbyła się ostatnia część uroczystości pogrzebowych Romana Dmowskiego. Trumnę złożono na cmentarzu bródnowskim, do grobu włożono urnę z ziemią nadmorską i wodą z Bałtyku.
• 8 stycznia
  • na naradzie u prezydenta Mościckiego z udziałem Józefa Becka i Edwarda Rydza-Śmigłego zadecydowano nie ustępować wobec niemieckich żądań terytorialnych wobec Polski.
  • Polska Agencja Telegraficzna podała komunikat, że Międzynarodowy Związek Lotniczy przyznał medal im. Lilienthala 20-letniemu Polakowi Tadeuszowi Górze za jego rekordowy przelot szybowcem z Bezmiechowej do Solecznik Małych koło Wilna.
• 9 stycznia – opracowany przez rząd 3-letni plan inwestycyjny został ujęty w projekcie specjalnej ustawy. Na realizację planu przewidziano 3,5 mld złotych.
• 13 stycznia – „Ilustrowany Kurier Codzienny” pisał: „We Lwowie buduje się jednocześnie 7 pomników: Józefa Piłsudskiego, Juliusza Słowackiego, Tadeusza Kościuszki, biskupa Władysława Bandurskiego, Marii Konopnickiej, gen. Tadeusza Rozwadowskiego i płk. Czesława Mączyńskiego”.
• 19 stycznia
  • prasa podała, że od pierwszego marca Polskie Linie Lotnicze uruchomią nową linię Warszawa – Rzym. Za lot pasażerowie mieli zapłacić 300 złotych.
  • „Kurier Poranny” pisał: „Z bibliotek oświatowych korzysta w Polsce 3 proc. ludności. W mieście jedna książka przypada na 2 mieszkańców, na wsi na 22. Nic zatem dziwnego, że mamy w Polsce ponad 6 mln analfabetów”.
• 10 lutego – okręt podwodny ORP Orzeł rozpoczął służbę.
• marzec – Stanisław Cat-Mackiewicz zesłany do Berezy Kartuskiej.
• 4 marca – w sztabie głównym zaczęto pracę nad planem wojny z Niemcami (Plan Zachód).
• 7 marca – odbyło się posiedzenie prezydium Reprezentacji Zjednoczonego Żydostwa Miasta Krakowa. Udział wzięli przedstawiciele rabinatu i cechu rzeźników żydowskich. Dyskutowano o ustawie o uboju rytualnym.
• 21 marca – „Kurier Poranny” przytoczył wypowiedź Joachima von Ribbentropa, który w Berlinie spotkał się z Józefem Lipskim: „Tylko Hitler może zagwarantować granicę polsko-niemiecką i uznać przynależność Pomorza Gdańskiego do Polski. Warunkiem jest jednak powrót czysto niemieckiego Gdańska do Rzeszy oraz utworzenie eksterytorialnego połączenia kolejowego i szosowego między Polską a Niemcami”.
• 30 marca – Sejm RP przyjął "Ustawę o komunikacjach w służbie obrony Państwa" (weszła w życie już 1 kwietnia 1939).
• 31 marca – Wielka Brytania złożyła oświadczenie o gwarancjach dla niepodległości Polski.
• 15 kwietnia – założenie partii Stronnictwo Demokratyczne.
• 28 kwietnia – Niemcy wypowiedziały pakt o nieagresji wobec Polski.
• 5 maja – minister Józef Beck wygłosił w Sejmie przemówienie, w którym odrzucił żądania niemieckie.
• 16 maja – szef Sztabu Generalnego WP, gen. Wacław Stachiewicz, polecił, by opracować plan fortyfikacji na polskiej granicy zachodniej.
• 17 maja – Wincenty Witos stanął na czele Stronnictwa Ludowego.
• 23-30 maja – polsko-brytyjska konferencja sztabowa w Warszawie.
• 3 czerwca – otwarcie nowego, nowoczesnego toru wyścigów konnych na Służewcu w Warszawie.
• 8 czerwca – uroczyste procesje Bożego Ciała. W wielkich Warszawie, Krakowie i Lwowie, przeszły głównymi ulicami. W procesji w Spale wziął udział prezydent Mościcki, przebywający tam na wypoczynku.
• 11 czerwca – w Lublinie odbyły się pierwsze Dni Lublina.
• 26 czerwca – minister rolnictwa i reform rolnych Juliusz Poniatowski wydał zarządzenie „O uznaniu nadleśnictwa Jaworzyna i Zakopane w krakowsko-śląskim okręgu lasów państwowych za lasy ochronne i o utworzeniu jednostki organizacyjnej szczególnej pod nazwą Park Przyrody w Tatrach”.
• 29 czerwca – przysięga pierwszych żołnierzy żywych torped.
• lipiec
  • pierwsza polska wyprawa himalaistyczna.
  • początek polskich doświadczeń nad telewizją.
• 25 lipca – polscy kryptolodzy przekazali aliantom klucz do rozszyfrowania sekretów Enigmy – niemieckiej kryptograficznej maszyny cyfrowej.
• 26 lipca – marsz. Edward Rydz-Śmigły wydał rozkaz ws. obrony polskiego wybrzeża.
• 27 lipca – w Gdyni uroczyście poświęcono pasażerski motorowiec MS Chrobry.
• 17 sierpnia – rząd polski zablokował graniczną wymianę handlową pomiędzy Niemcami a Polską.
• 22/23 sierpnia – naczelne władze wojskowe podjęły decyzję o mobilizacji alarmowej 2/3 stanu sił zbrojnych.
• 23 sierpnia – w Moskwie podpisanie paktu o nieagresji między ZSRR i III Rzeszą (Pakt Ribbentrop – Mołotow).
• 24 sierpnia – częściowa mobilizacja.
• 25 sierpnia
  • podpisanie angielsko-polskiego układu o wzajemnej pomocy militarnej w razie ataku niemieckiego.
  • do Gdańska pod pretekstem kurtuazyjnej wizyty wszedł niemiecki szkolny okręt liniowy Schleswig-Holstein.
• 28 sierpnia – Antoni Guzy, Polak zwerbowany przez Niemców, dokonał zamachu na dworcu kolejowym w Tarnowie. Zginęło 20 osób.
• 30 sierpnia
  • dekretem Prezydenta RP Ignacego Mościckiego zarządzono powszechną mobilizację.
  • niszczyciele "ORP Błyskawica", "ORP Grom" i "ORP Burza", ok. godz.14 otrzymały rozkaz "Peking" natychmiastowego przejścia z Gdyni do Anglii, dla ocalenia ich przed wpadnięciem w ręce niemieckie.
• 31 sierpnia
  • ultimatum niemieckie wobec Polski.
  • prowokacja gliwicka: Niemcy sfingowali napad na radiostację gliwicką dając sobie pretekst do wojny.
• 31 sierpnia/1 września – w rejonie Chorzowa i Michałkowic na Śląsku oddziały Wojska Polskiego, wspomagane przez ochotników rekrutujących się spośród byłych powstańców śląskich oraz harcerzy, rozbiły ponad 200-osobową grupę dywersantów niemieckich.
• 1 września
  • hitlerowskie Niemcy napadły na Polskę; rozpoczęła się kampania wrześniowa.
    • godz. 4:00 atak bombowców na Wieluń.
    • godz. 4:30 atak bombowców Ju 87 na linię kolejową koło Tczewa.
    • godz. 4:45 atak bombowców He-111 na Morski Dywizjon Lotniczy w Pucku.
    • godz. 4:48 szkolny pancernik Schleswig-Holstein ostrzelał Wojskową Składnicę Tranzytową Westerplatte (ostrzał trwał ok. 7 minut).
    • godz. 5:55 niemieckie samoloty dokonały przelotu rozpoznawczego nad portem wojennym w Gdyni.
    • godz. 6:55 drugi tego ranka atak oddziałów niemieckich na Westerplatte.
    • godz. 7:00-7:40 pierwsza bitwa powietrzna podczas II WŚ (54 samoloty Brygady Pościgowej przeciwko 80 bombowcom i 20 myśliwcom niemieckim).
    • godz. 13:50 pierwsze silne uderzenie lotnictwa niemieckiego (60 bombowców nurkujących i 60 ciężkich myśliwców) na Gdynię (okręty i baterię Canet).
    • godz. 16:30 drugi nalot na Warszawę (40 bombowce przeciwko samolotom Brygady Pościgowej i 152. eskadry myśliwskiej).
    • godz. 17:45 pierwsza podczas II WŚ bitwa powietrzno-morska koło Helu. ORP Wicher, ORP Gryf, 6 trałowców i 2 kanonierki zaatakowane zostały przez 33 bombowce nurkujące (18-minutowa walka była nierozstrzygnięta).
    • wieczorem niszczyciele "ORP Błyskawica", "ORP Grom" i "ORP Burza" w towarzystwie okrętów Royal Navy weszły do szkockiego portu Leith koło Edynburga.
  • prezydent Ignacy Mościcki wprowadził na obszarze całego państwa stan wojenny.
• 2 września
  • ok. 50 bombowców nurkujących atakowało Westerplatte (zrzucono co najmniej 200 bomb, zniszczono wartownię nr 5 i wszystkie 4 moździerze).
  • Luftwaffe ponownie zaatakowało następujące bazy lotnicze: Warszawa, Dęblin, Rakowice, Ławica, Bydgoszcz, Toruń, Małaszewicze, Lwów, Radom i Grudziądz.
  • Kriegsmarine i Luftwaffe 7-krotnie bombardowały okręt podwodny "ORP Ryś" (zrzucono 26 bomb).
  • godz. 12:38 "ORP Sęp" z odległości 4.000 m nieskutecznie atakował jedną torpedą niemiecki niszczyciel "Friedrich Ihn" (pierwszy atak torpedowy okrętu podwodnego podczas II WŚ).
  • samolot typu PZL.23 Karaś zbombardował fabrykę w Oławie (pierwsze bombardowanie Niemiec w czasie II wojny światowej).
  • ostatnie posiedzenie Sejmu i Senatu II RP.
• 3 września
  • godz. 6:50 pierwsza podczas II WŚ bitwa artyleryjska okrętów nawodnych. Dwa niemieckie niszczyciele: "Leberecht Maass" i "Wolfgang Zenker" przeciwko "ORP Wicher", "ORP Gryf" i baterii cyplowej 152,4 mm.
  • po godz. 9:30 w Bydgoszczy padają pierwsze strzały do wycofujących się oddziałów polskich (początek bydgoskiej 'krwawej niedzieli').
  • godz. 16:30 "ORP Wilk" postawił pierwszą zagrodę minową (środkowa część Zatoki Gdańskiej, 20 min).
  • 4 ataki lotnicze (ostatni o godz.17:25) spowodowały zniszczenie okrętów: "ORP Wicher", "ORP Gryf", trałowca "Mewa" i kanonierki "Generał Haller".
  • godz. 20:25 niemiecki "U-14" próbował z odległości 1000 m zatopić "ORP Sęp" przy użyciu torpedy (pierwszy atak torpedą z zapalnikiem magnetycznym podczas II WŚ).
  • powołano dowództwo obrony Warszawy, na czele którego stanął gen. bryg. Walerian Czuma.
• 4 września
  • w Warszawie rozpoczęła się ewakuacja centralnych instytucji państwowych.
  • godz. 5:45 niemieckie wodnosamoloty 3-krotnie atakowały bombami "ORP Ryś" (zrzucono 19 bomb).
  • bateria "Canet" ostrzelała niemiecki torpedowiec "T 196", 3 flotyllę kutrów trałowych i 5 flotyllę przybrzeżną, uniemożliwiając próbę trałowania akwenu pod Gdynią.
  • ORP Orzeł usiłował usunąć uszkodzenia w rejonie Gotlandii, początek choroby dowódcy okrętu (kmdr ppor. Henryk Kłoczkowski).
  • samotny samolot Karaś z 51 eskadry rozpoznawczej ostrzelał i obrzucił bombami niemiecki pociąg przewożący uzbrojenie i sprzęt wojskowy na dworcu w Białej Piskiej na terenie Prus Wschodnich.
  • wtargnięcie Niemców do Katowic i ostrzelanie ich z rejonu wieży spadochronowej.
• 5 września – ORP Sęp operował u wybrzeża Gotlandii.
• 6 września
  • rząd opuścił Warszawę.
  • Niemcy wkroczyli do Krakowa.
• 7 września
  • zakończyła się obrona Westerplatte (straty Polaków: 16 zabitych, 13 ciężko rannych, 40 lekko rannych i kontuzjowanych).
  • Naczelny Wódz opuścił Warszawę, zabierając większość środków obronnych stolicy.
  • 720 żołnierzy pod komendą kpt. Władysława Raginisa stawiło czoło 42 200 żołnierzom XIX. Armeekorps gen. Heinza Guderiana zmierzającym w stronę Brześcia – początek heroicznej obrony Wizny.
  • bateria "Canet" uniemożliwiła trałowanie niemieckiej 5 flotylli przybrzeżnej (pod Gdynią).
  • popołudnie, "ORP Ryś" postawił drugą zagrodę minową (10 Mm na pn-wsch. od Helu, 10 min).
  • godz. 23:10 niemiecki "U-22" próbował z odległości 400 m zatopić "ORP Żbik" przy użyciu torpedy z zapalnikiem magnetycznym.
• 8 września
  • początek ataku niemieckiego na Warszawę.
  • rano "ORP Żbik" postawił trzecią zagrodę minową (10 Mm na pn. od Helu, 20 min).
• 9 września
  • rozpoczęcie bitwy nad Bzurą.
  • podpisano umowę polsko-francuską o tworzeniu polskich oddziałów wojskowych we Francji.
• 10 września
  • 4 dzień heroicznej obrony odcinka "Wizna". Załoga kpt. Władysława Raginisa (licząca początkowo 720 ludzi) zadała dotkliwe straty atakującym 42 200 żołnierzy XIX. Armeekorps pod komendą gen. gen. Heinza Guderiana.
  • egzekucje ludności polskiej w Bydgoszczy.
  • wieczorem pierwszy atak niemiecki na polskie pozycje u nasady Półwyspu Helskiego.
• 11 września
  • rano oddziały niemieckie opanowały Władysławowo, odcinając polskie oddziały od reszty wybrzeża.
  • w pobliżu wyspy Fehmarn ORP Wilk próbował ataku torpedowego na ciężki krążownik Admiral Hipper.
• 12 września
  • 3 trałowce: "Jaskółka", "Czajka" i "Rybitwa" skutecznie ostrzelały oddziały niemieckie atakujące Kępę Oksywską z pozycji położonej 4 km na wsch. od Cypla Rewskiego (każdy trałowiec posiadał tylko 1 działo 75 mm). Akcję tę powtórzono 2 dni później podczas walk o wioskę Mechelinki.
  • helska bateria 105 mm uszkodziła jednym pociskiem niemiecki trałowiec "Otto Braun".
  • wieczorem polskie oddziały opuściły Gdynię, wycofując się w sposób zorganizowany na Kępę Oksywską.
  • wieczorem ORP Ryś u pd. brzegów Olandii naprawiał uszkodzenia.
• 13 września
  • godz. 1:15 polskie trałowce: "Jaskółka", "Czajka" i "Rybitwa" postawiły zagrodę minową (4 Mm na południe od Helu, 60 min).
  • Schleswig-Holstein ostrzeliwał Gdynię.
• 14 września
  • wojska niemieckie wkroczyły do Gdyni.
  • Kępa Oksywska (obszar 49 km²) została całkowicie okrążona od strony lądu i zablokowana od strony morza. Broniło jej 8000 żołnierzy polskich, 4 działa 105 mm, 1 działo 100 mm baterii "Canet", 15 dział 75 mm, 9 działek ppanc. 37 mm i kilkanaście moździerzy.
  • poranny atak 11 niemieckich bombowców na 5 polskich trałowców w Jastarni (250 kg bomby zatopiły trałowce "Jaskółka" i "Czapla").
  • przed południem działo 100 mm baterii "Canet" prowadziło 10-minutowy pojedynek ogniowy z niemieckim torpedowcem "T 196" i 1 flotyllą kutrów trałowych, uniemożliwiając im wytrałowanie ostatniego odcinka toru wodnego Gdańsk-Gdynia o długości 1 Mm. Dwa dni później bateria "Canet" powtórzyła swą akcję, zmuszając do ucieczki niemieckie trałowce pod Kępą Oksywską.
  • wieczorem ORP Orzeł wszedł na redę estońskiego Tallinna (podejrzenie choroby zakaźnej u dowódcy okrętu).
  • przed północą wynurzony ORP Wilk przeszedł cieśninę Sund, mijając idące kontrkursem 2 niemieckie niszczyciele (w odległości zaledwie 70 m!).
  • władze Rumunii wyraziły zgodę na przewiezienie przez swoje terytorium złota z rezerw Banku Polskiego.
• 15 września – chory dowódca ORP Orzeł odwieziony do szpitala w Tallinnie.
• 16 września – władze estońskie próbowały bezprawnie internować ORP Orzeł (usunięto 10 torped, amunicję i zamki do dział oraz wszystkie mapy).
• 17 września
  • Związek Radziecki przyłączył się do niemieckiej napaści na Polskę.
  • rząd polski przekroczył granicę polsko-rumuńską.
  • pożar Zamku Królewskiego w Warszawie w wyniku bombardowania.
• 18 września
  • zakończyła się bitwa nad Bzurą.
  • Niemcy wkroczyli do Lublina.
  • ucieczka ORP Orzeł z Tallinna.
  • uszkodzony ORP Sęp internowany na wodach szwedzkich w pobliżu Nynäshamn.
  • internowanie władz polskich w Rumunii.
  • godz. 8:00 trzygodzinny pojedynek artyleryjski pomiędzy: szkolnym pancernikiem Schleswig-Holstein, torpedowcem "T 196", okrętem artyleryjskim "Fuchs" i 2 trałowcami a baterią "Canet" (1 działo 100 mm) i oksywską 1. baterią plot. (2 działa 75 mm).
  • w popołudnie Schleswig-Holstein ostrzeliwał baterię cyplową 152,4 mm (wystrzelił 20 salw z dział 280 mm).
• 19 września
  • rano Kępy Oksywskiej, a właściwie jej wąskiego pd-wsch. skrawka o dł. 5 km i szer. 1-2 km, broniło już tylko 2.000 polskich żołnierzy.
  • ok. godz. 6 okręty niemieckie: trałowce "M 3" i "Nautilius", okręty artyleryjskie "Drache" i "Fuchs" ostrzeliwały z dział 105 mm, polskie pozycje i baterie na Kępie Oksywskiej. Walkę podjęły bateria "Canet" oraz nieliczne działa polowe i plot., uszkadzając 1 trałowiec.
  • godz. 10:30 ostrzał Kępy Oksywskiej i baterii cyplowej na Helu (odległość 27 km) przez szkolny pancernik Schleswig-Holstein (co najmniej 35 salw dział 280 mm).
  • pozbawiony paliwa, uszkodzony ORP Ryś internowany na wodach szwedzkich w rejonie Sandhamn.
• 20 września
  • rozpoczęła się obrona Grodna przed nacierającą Armią Czerwoną.
  • ORP Żbik operował na pn. od Gotlandii.
  • ORP Wilk wszedł do szkockiej bazy morskiej Rosyth.
  • rozpoczęła się obrona Helu zakończona 2 października kapitulacją polskiej załogi.
  • Hitler zlustrował tereny walk w rejonie Gdyni i Kępy Oksywskiej.
• 21 września
  • ORP Orzeł u wybrzeża Gotlandii wysadził na ląd 2 estońskich wartowników.
  • ostrzał baterii cyplowej na Helu przez szkolne pancerniki Schleswig-Holstein i Schlesien (30 salw dział 280 mm).
• 22 września
  • początek bitwy pod Tomaszowem Lubelskim.
  • skapitulował Lwów.
  • w Brześciu nad Bugiem odbyła się wspólna sowiecko-niemiecka defilada.
  • w czasie walk w Puszczy Augustowskiej wycofujący się spod Grodna 101. rezerwowy pułk ułanów zniszczył ok. dwudziestu czołgów sowieckich.
• 23 września
  • Bitwa pod Krasnobrodem.
  • major Henryk Dobrzański sformował w Górach Świętokrzyskich pierwszy oddział partyzancki.
  • wieczorem w rejonie Chałup 5 okrętów niemieckich: torpedowiec "T 196", 2 okręty artyleryjskie i 2 strażnicze ostrzeliwały pozycje polskie.
• 24 września – bitwa pod Husynnem.
• 25 września
  • przekazanie władzy przez prezydenta Ignacego Mościckiego Polskiemu Rządowi na Uchodźstwie.
  • godz.10:00 początek pierwszej bitwy 2 szkolnych pancerników Schleswig-Holstein i Schlesien (łącznie: 8 × 280 mm i 20 × 150 mm) z baterią cyplową 152,4 mm. Wynik: lekkie uszkodzenia 1 pancernika, bateria cyplowa miała kilkunastu rannych i uszkodzenia 2 dział.
• 26 września
  • zakończyła się bitwa pod Tomaszowem Lubelskim.
  • okręt podwodny ORP Żbik zawinął do szwedzkiego portu, gdzie został internowany.
• 27 września
  • Morańce; ostatnia szarża kampanii wrześniowej.
  • godz. 12:00 początek drugiej bitwy 2 szkolnych pancerników Schleswig-Holstein i Schlesien z baterią cyplową 152,4 mm (odległość: 14 000 m). Wynik: lekkie uszkodzenia 1 pancernika i wyczerpane zapasy amunicji, bateria doznała uszkodzeń centrali artyleryjskiej i wieży kierowania ogniem.
  • powstała Służba Zwycięstwu Polski.
  • utworzono Szare Szeregi.
• 28 września
  • Kapitulacja Warszawy.
  • rozpoczęła się bitwa pod Szackiem.
• 29 września – kapitulacja Twierdzy Modlin.
• 30 września
  • Ignacy Mościcki przekazał urząd prezydenta Władysławowi Raczkiewiczowi.
  • Prezydent Władysław Raczkiewicz mianował Władysława Sikorskiego premierem rządu RP na emigracji.
  • utworzenie emigracyjnego rządu gen. Władysława Sikorskiego.
• 1 października
  • doszło do bitwy pod Wytycznem pomiędzy jednostkami KOP a Armią Czerwoną.
  • rząd emigracyjny w Paryżu nadał Warszawie order Virtuti Militari.
  • na minie postawionej 3 tyg. wcześniej przez "ORP Żbik" zatonął niemiecki trałowiec "M-85", tracąc 24 marynarzy.
• 2 października – Niemcy zajęli Półwysep Helski.
• 5 października
  • bitwa pod Kockiem (koniec kampanii wrześniowej).
  • rozstrzelano 39. obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku.
• 9 października – wieczorem ORP Orzeł sforsował Sund (przeszedł wąską cieśniną pomiędzy Helsingør a Hälsingborg
• 11 października – po raz pierwszy ukazał się Nowy Kurier Warszawski
• 12 października
  • Adolf Hitler podpisał dekret o utworzeniu Generalnego Gubernatorstwa.
  • ORP Orzeł wpłynął na Morze Północne.
• 14 października – ORP Orzeł wszedł do szkockiej bazy Rosyth w zatoce Firth of Forth.
• 20 października – w Kostrzynie w ramach Operacji Tannenberg, Niemcy zamordowali tu 27 wytypowanych wcześniej mieszkańców.
• 22 października
  • na okupowanych terenach wschodniej Polski władze radzieckie zorganizowały sfałszowane wybory do zgromadzeń ludowych Zachodniej Białorusi i Zachodniej Ukrainy.
  • pierwszy podczas okupacji mecz piłkarski: w Bronowicach Wisła Kraków pokonała drużynę Krowodrza 3:1(2:0). Bramki zdobyli: Fr.Hausner, W.Cholewa, Wł.Giergiel – dla pokonanych Wrona.
• 26 października – na podstawie dekretu Adolfa Hitlera z 12 października powstało Generalne Gubernatorstwo.
• 27 października – Stefan Starzyński, przedwojenny Prezydent Warszawy, aresztowany przez Niemców.
• 5 listopada – wydanie pierwszego numeru Biuletynu Informacyjnego (organ prasowy Służby Zwycięstwu Polski).
• 6 listopada – rozpoczęła się Sonderaktion Krakau, skierowana przeciwko inteligencji krakowskiej.
• 7 listopada – Sikorski został mianowany Naczelnym Wodzem Wojska Polskiego i Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych.
• 11 listopada – aresztowanie profesorów Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
• 13 listopada – Służbę Zwycięstwu Polski przemianowano na Związek Walki Zbrojnej, późniejszą Armię Krajową.
• 18 listopada – podpisanie polsko-brytyjskiego układu morskiego.
• 22 listopada – siedziba polskich władz emigracyjnych przeniesiona z Paryża do Angers.
• 26 listopada – zatonął MS Piłsudski – polski statek pasażerski, transatlantyk.
• 1 grudnia – weszło w życie zarządzenie władz okupacyjnych z 30 listopada 1939, nakazujące nosić wszystkim Żydom powyżej 10 roku życia przebywającym w Generalnym Gubernatorstwie, opaskę szerokości co najmniej 10 cm, z gwiazdą Dawida na prawym rękawie ubrania.
• 9 grudnia – w Paryżu powstała emigracyjna Rada Narodowa.
• 18 grudnia – deklaracja polskich władz emigracyjnych, prezentująca cele wojny.
• 26/27 grudnia – zbrodnia w Wawrze: w nocy pierwsza masowa egzekucja Polaków (Wawer pod Warszawą, zginęło 107 osób).

Pozostałe wydarzenia na świecie

• 1 stycznia – założono firmę Hewlett-Packard.
• 5 stycznia
  • wizyta ministra Józefa Becka w alpejskiej siedzibie Hitlera w Berchtesgaden. Hitler powtórzył żądania wobec Polski.
  • Amelia Earhart została oficjalnie uznana za martwą po jej zniknięciu.
• 6 stycznia – niemiecki chemik Otto Hahn podał do publicznej wiadomości odkrycie rozpadu jądrowego.
• 13 stycznia
  • Węgry przystąpiły do paktu antykominternowskiego.
  • Czarny Piątek: w australijskim stanie Victoria, 71 osób straciło życie w wyniku najgorszego w historii pożaru buszu.
• 24 stycznia – w wyniku trzęsienia ziemi w Chile zginęło 28 tysięcy ludzi.
• 9 lutego – wojska Generała Franco zajęły Majorkę.
• 15 lutego
  • w Watykanie odbył się pogrzeb papieża Piusa XI. Spoczął on w podziemiach Bazyliki św. Piotra. Polskę reprezentował na uroczystościach pogrzebowych wiceminister spraw zagranicznych Jan Szembek.
  • premiera filmu Dyliżans.
• 2 marca – kardynał Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli został obrany papieżem i przyjął imię Piusa XII.
• 14 marca – Słowacja proklamowała niepodległość i odłączyła się od Czech (rozpad Czechosłowacji).
• 15 marca
  • Węgrzy wkroczyli na Ruś Zakarpacką.
  • wojska niemieckie wkroczyły do stolicy Czechosłowacji Pragi; aneksja Czech i Moraw.
• 16 marca – utworzono Protektorat Czech i Moraw.
• 22 marca – rząd Niemiec wymusił na Litwie odstąpienie Rzeszy obszaru Kłajpedy.
• 28 marca – wojska generała Franco zajęły Madryt, wojna domowa w Hiszpanii dobiegała końca.
• 3 kwietnia – niemieckie OKW przygotowało ostateczną wersję "Fall Weiss".
• 4 kwietnia – zakończyła się wojna domowa w Hiszpanii.
• 7 kwietnia – wojska włoskie wkroczyły do Albanii.
• 11 kwietnia
  • Adolf Hitler zatwierdził plan ataku na Polskę, określony mianem "Fall Weiss" ("Biały Plan").
  • Węgry wystąpiły z Ligi Narodów.
• 4 maja – we francuskim dzienniku J’Oevre ukazał się niechętny Polsce artykuł pt. Umrzeć za Gdańsk (Mourir pour Danzig) autorstwa Marcela Deata, filozofa i zwolennika faszyzmu.
• 11 maja – rozpoczął się radziecko-japoński konflikt graniczny nad rzeką Chałchin-Goł.
• 14 maja – Lina Medina w wieku 5 lat, 7 miesięcy i 21 dni została najmłodszą matką w historii medycyny.
• 19 maja – w Paryżu podpisano protokół o natychmiastowej pomocy francuskich sił zbrojnych w wypadku agresji Niemiec na Polskę.
• 22 maja – Niemcy i Włochy podpisały tzw. pakt stalowy.
• 23 maja – Adolf Hitler wygłosił tego dnia poufne przemówienie do wyższych dowódców: „Nie chodzi o Gdańsk. Chodzi o rozszerzenie przestrzeni życiowej i wyżywienie. Stanowisko Polski wobec bolszewizmu jest wątpliwe. Dlatego Polska jest wątpliwą barierą od strony Rosji. Odpada zatem pogląd, by Polskę oszczędzić, i pozostaje decyzja: zaatakować Polskę przy pierwszej lepszej sposobności”.
• 16 czerwca – w Helsinkach, Fin Taisto Maeki ustanowił rekord świata w biegu na 5000 m wynikiem 14.08,8 s.
• 15 lipca – w Mediolanie, Niemiec Rudolf Harbig ustanowił rekord świata w biegu na 800 m wynikiem 1.46,6 s.
• 23 lipca – w Garmisch-Partenkirchen, Włoszka Claudia Testoni ustanowiła rekord świata w biegu płotkarskim na 80 m wynikiem 11,3 s.
• 24 lipca – premier Węgier Pál Teleki wystosował list do rządu polskiego z zapewnieniem, że w razie wojny polsko-niemieckiej Węgry nie wystąpią przeciw Polsce.
• 12 sierpnia – we Frankfurcie nad Menem, Niemiec Rudolf Harbig ustanowił rekord świata w biegu na 400 m wynikiem 46,0 s.
• 23 sierpnia – ZSRR i III Rzesza podpisały pakt o nieagresji, tzw. Pakt Ribbentrop-Mołotow.
• 24 sierpnia – oficjalna prezentacja niemieckiego samolotu Heinkel He-178, pierwszego samolotu z silnikiem turboodrzutowym.
• 25 sierpnia – do Gdańska pod pretekstem kurtuazyjnej wizyty wszedł niemiecki szkolny okręt liniowy "Schleswig-Holstein".
• 31 sierpnia – ok. 20:00 rozpoczęła się prowokacja gliwicka.
• 1 września – początek II wojny światowej.
• 2 września – założenie przez Niemców obozu koncentracyjnego w Stutthofie.
• 3 września – Francja, Wielka Brytania, Nowa Zelandia i Australia wypowiedziały wojnę III Rzeszy; rozpoczęła się dziwna wojna.
• 4 września – Japonia ogłosiła neutralność.
• 5 września – Stany Zjednoczone ogłosiły neutralność w wojnie.
• 6 września – RPA wypowiedziała wojnę Niemcom.
• 10 września – Kanada wypowiedziała wojnę Niemcom.
• 12 września – na konferencji aliantów w Abbeville we Francji zdecydowano o nieudzielaniu Polsce pomocy w walce z Niemcami.
• 17 września – fiński długodystansowiec Taisto Mäki, jako pierwszy lekkoatleta w historii, pokonał dystans 10 000 m w czasie poniżej 1/2 godz. (wynik: 29.52,6 s.).
• 21 września – w Bukareszcie rumuński premier Armand Călinescu został zastrzelony przez zamachowca z Żelaznej Gwardii.
• 23 września
  • do obozu koncentracyjnego w Ravensbrück przybył pierwszy transport Polek.
  • Wystawa Światowa w Nowym Jorku: zapięczetowano kapsułę czasu zawierającą min. 1100 mikrofilmów. Kapsuła ma zostać otwarta w 6939 roku.
• 28 września – w Moskwie podpisano niemiecko-radziecki układ graniczny, zmieniający przebieg granicy po zajęciu Polski. Do układu załączono trzy protokoły: jeden poufny i dwa tajne. Granica biegła wzdłuż rzek Pisa, Narew, Bug, Wisłoka i San.
• 18 października – na podstawie wymuszonych paktów o wzajemnej pomocy Armia Czerwona wkroczyła do Estonii.
• 25 października – konferencja przedstawicieli lotnictwa Francji, Wielkiej Brytanii i Polski, podpisano memorandum wg którego Wielka Brytania miała przyjąć 300 polskich członków personelu latającego i 2000 osób personelu technicznego i pomocniczego (do końca grudnia 1939 do Francji przedostało się >8.000 polskich lotników).
• 26 listopada – ZSRR wypowiedział Finlandii pakt o nieagresji, co doprowadziło do tzw. wojny zimowej.
• 29 listopada – Rada Najwyższa ZSRR wydała dekret o przymusowym nadaniu obywatelstwa radzieckiego "byłym obywatelom polskim".
• 30 listopada – Armia Czerwona dokonała inwazji na Finlandię, co rozpoczęło wojnę zimową.
• 1 grudnia – Heinrich Himmler, Reichsführer SS, zarządził deportacje wszystkich Żydów do obozów koncentracyjnych w Polsce.
• 14 grudnia – ZSRR zostało wykluczone z Ligi Narodów.
• 15 grudnia – odbyła się premiera Przeminęło z wiatrem.
• 22 grudnia – na dworcu kolejowym w Genthin zderzyły się dwa pociągi, zginęło 196 osób. Tego samego dnia na linii Bodenseegürtelbahn, między Markdorf a Kluftern pociąg towarowy zderzył się z pasażerskim, w wyniku czego zginęło 101 osób. Był to najgorszy dzień w historii niemieckiego kolejnictwa.
• 27 grudnia – trzęsienie ziemi w Turcji spowodowało śmierć około 10 tys. osób.
• Edward Adelbert Doisy wyodrębnił (niezależnie od C.P.H. Dama i P. Karrera) witaminy K1 i K2.

Urodzili się

• 6 stycznia – Murray Rose, australijski pływak
• 8 stycznia – Władysław Wróblewski, polski artysta plastyk
• 10 stycznia
  • Scott McKenzie, amerykański piosenkarz
  • Bill Toomey, amerykański lekkoatleta
• 11 stycznia – Anne Heggtveit, kanadyjska narciarka
• 17 stycznia – Christodoulos I, arcybiskup Aten, zwierzchnik greckiego kościoła prawosławnego (zm. 2008)
• 20 stycznia – Chandra Wickramasinghe, brytyjski astronom
• 21 stycznia – Anna Polony, polska aktorka
• 29 stycznia – Germaine Greer, australijska pisarka, dziennikarka i wykładowca uniwersytecki
• 2 lutego – Marcin Libicki, polski polityk konserwatywny
• 6 lutego – Mike Farrell, amerykański aktor
• 10 lutego – Adrienne Clarkson, kanadyjska dziennikarka i działaczka chińskiego pochodzenia, Gubernator generalny Kanady
• 12 lutego – Ray Manzarek, amerykański muzyk polskiego pochodzenia, pianista zespołu The Doors
• 16 lutego – Czesław Niemen, polski muzyk (zm.2004)
• 20 lutego – Antonina Girycz, polska aktorka
• 21 lutego – Zdzisław Fortuniak, polski duchowny katolicki, biskup
• 26 lutego – Josephine Tewson, brytyjska aktorka
• 28 lutego – Daniel C. Tsui, amerykański fizyk chińskiego pochodzenia, laureat Nagrody Nobla
• 1 marca – Leo Brouwer, kubański kompozytor, gitarzysta i dyrygent
• 6 marca – Peter Glotz, niemiecki socjolog, działacz Związku Wypędzonych (zm. 2005)
• 8 marca – Lidia Skoblikowa, rosyjska łyżwiarka
• 10 marca – Stanisław Radwan, polski reżyser, scenarzysta i kompozytor
• 11 marca – John Henry, brytyjski toksykolog (zm. 2007)
• 13 marca – Neil Sedaka, amerykański piosenkarz
• 20 marca – Brian Mulroney premier Kanady
• 31 marca – Volker Schlöndorff, niemiecki reżyser
• 2 kwietnia – Marvin Gaye, amerykański piosenkarz (zm. 1984)
• 7 kwietnia – Francis Ford Coppola, reżyser i scenarzysta amerykański
• 10 kwietnia – Claudio Magris, włoski pisarz, eseista, felietonista i tłumacz
• 13 kwietnia
  • Seamus Heaney, irlandzki poeta, noblista
  • Paul Sorvino, amerykański aktor
• 16 kwietnia – Dusty Springfield, brytyjska piosenkarka (zm. 1999)
• 20 kwietnia – Anna Radziwiłł, polska pedagog, polityk, senator I kadencji, wiceminister edukacji (zm. 2009)
• 23 kwietnia
  • Lee Majors, amerykański aktor
  • Stanisław Wielgus, polski duchowny katolicki, arcybiskup
• 27 kwietnia – Stanisław Dziwisz, polski duchowny katolicki, kardynał
• 1 maja – Judy Collins, amerykańska piosenkarka
• 7 maja
  • Sidney Altman, kanadyjsko-amerykański biolog, laureat Nagrody Nobla
  • Ruud Lubbers, holenderski polityk
  • Marco St. John, amerykański aktor
• 9 maja – Ralph Boston, amerykański lekkoatleta
• 13 maja – Harvey Keitel, amerykański aktor, producent filmowy
• 19 maja
  • Livio Berruti, włoski lekkoatleta
  • James Fox, brytyjski aktor
• 21 maja – Heinz Holliger, szwajcarski dyrygent i pedagog
• 25 maja
  • Dixie Carter, amerykańska aktorka (zm. 2010)
  • Ian McKellen, brytyjski aktor
• 28 maja – Wojciech Karolak, polski muzyk jazzowy
• 29 maja, Al Unser, amerykański kierowca wyścigowy
• 3 czerwca
  • Ian Hunter, brytyjski piosenkarz, kompozytor i instrumentalista
  • Antonio Arregui Yarza, ekwadorski arcybiskup
• 4 czerwca – Ireneusz Iredyński, polski pisarz (zm. 1985)
• 8 czerwca – Norman Davies , brytyjski historyk
• 9 czerwca – Ileana Cotrubas, rumuńska śpiewaczka operowa
• 11 czerwca – Jackie Stewart, brytyjski kierowca wyścigowy
• 14 czerwca – Marek Gaszyński, polski dziennikarz muzyczny
• 17 czerwca – Krzysztof Zanussi, polski reżyser filmowy
• 22 czerwca – Jerzy Grzegorzewski, polski reżyser i scenograf teatralny (zm. 2005)
• 2 lipca – Iga Cembrzyńska, polska aktorka
• 14 lipca – Karel Gott, czeski piosenkarz
• 15 lipca – Anibal Cavaco Silva, portugalski ekonomista i polityk
• 17 lipca
  • Milva, włoska piosenkarka i aktorka
  • Ali Chamenei, duchowny i polityk irański
• 18 lipca – Dion DiMucci, amerykański piosenkarz
• 26 lipca – John Howard, polityk australijski
• 27 lipca – Michael Longley, irlandzki poeta
• 5 sierpnia
  • Bob Clark, amerykański reżyser filmowy, aktor (zm. 2007)
  • Irena (księżniczka holenderska)
• 9 sierpnia – Maria Czubaszek, polska poetka, pisarka i satyryk, scenarzystka, felietonistka i dziennikarka
• 12 sierpnia – George Hamilton, amerykański aktor
• 17 sierpnia – Luther Allison, amerykański gitarzysta bluesowy (zm. 1997)
• 19 sierpnia
  • Alan Baker, angielski matematyk, profesor Uniwersytetu Cambridge.
  • Ginger Baker, brytyjski perkusista
• 22 sierpnia – Carl Yastrzemski, amerykański baseballista polskiego pochodzenia
• 23 sierpnia – Edward Linde-Lubaszenko, polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny.
• 29 sierpnia – Joel Schumacher, amerykański reżyser
• 30 sierpnia – John Peel, brytyjski prezenter radiowy i dziennikarz muzyczny (zm. 2004)
• 5 września
  • Clay Regazzoni, szwajcarski kierowca wyścigowy (zm. 2006)
  • George Lazenby, australijski aktor
• 6 września – David Allan Coe, amerykański muzyk country
• 9 września – Zbigniew Namysłowski, polski saksofonista jazzowy
• 13 września – Richard Kiel, amerykański aktor
• 18 września
  • Frankie Avalon, amerykański aktor i piosenkarz
  • Jorge Sampaio, portugalski polityk
• 23 września – Janusz Gajos, polski aktor
• 29 września – Larry Linville, amerykański aktor (zm. 2000)
• 30 września – Jean-Marie Lehn, chemik francuski, laureat Nagrody Nobla
• 5 października – Marie Laforêt, francuska piosenkarka i aktorka
• 7 października – Harold Kroto, amerykański chemik, laureat Nagrody Nobla
• 8 października – Paul Hogan, australijski aktor
• 11 października – Zenon Grocholewski, polski duchowny katolicki, kardynał
• 13 października – Melinda Dillon, amerykańska aktorka
• 14 października – Ralph Lauren, amerykański projektant mody
• 16 października – Andrzej Jastrzębski, polski muzyk jazzowy
• 18 października
  • Flavio Cotti, polityk szwajcarski
  • Lee Harvey Oswald, zabójca Johna Fitzgeralda Kennedy'ego (zm. 1963)
• 22 października – Joaquim Chissano, polityk mozambicki
• 24 października – F. Murray Abraham, amerykański aktor
• 27 października – John Cleese, brytyjski aktor komediowy, członek grupy Monty Python
• 30 października
  • Leland H. Hartwell, biochemik amerykański, laureat Nagrody Nobla
  • Grace Slick, amerykańska wokalistka rockowa
• 31 października – Ron Rifkin, amerykański aktor
• 5 listopada – Jan Nowicki, polski aktor
• 9 listopada – Paul Cameron, amerykański psycholog
• 18 listopada
  • Margaret Atwood, kanadyjska pisarka
  • Amanda Lear, francuska piosenkarka
• 26 listopada – Tina Turner, amerykańska piosenkarka
• 2 grudnia – Harry Reid, polityk amerykański
• 8 grudnia – James Galway, irlandzki flecista
• 10 grudnia – Russell Means, amerykański działacz społeczny, polityk i aktor
• 18 grudnia
  • Michael Moorcock, brytyjski pisarz science-fiction oraz fantasy
  • Harold Varmus, amerykański noblista w dziedzinie fizjologii lub medycyny
• 27 grudnia – John Amos, aktor amerykański
• 29 grudnia – Konrad Fiałkowski, polski informatyk i pisarz science fiction

Zmarli

• 2 stycznia – Roman Dmowski, polski polityk (ur. 1864)
• 10 lutego – Pius XI, właśc. Achille Ratti, włoski duchowny katolicki, papież (ur. 1857)
• 2 marca – Howard Carter, brytyjski archeolog i egiptolog, odkrywca grobowca Tutanchamona (ur. 1874)
• 6 marca – Ferdinand Lindemann, niemiecki matematyk (ur. 1852)
• 21 marca – Adolf Martens, polski budowniczy (ur. 1875)
• 2 kwietnia – Walery Sławek, polski polityk i premier (ur. 1879)
• 4 kwietnia – Joaquín García-Morato y Castaño, hiszpański pilot (ur. 1904)
• 10 kwietnia – Alfredo Panzini, włoski pisarz (ur. 1863)
• 9 maja – Henryk Przeździecki, polski duchowny katolicki, biskup siedlecki (ur. 1873)
• 13 maja – Stanisław Leśniewski, polski filozof, logik i matematyk (ur. 1886)
• 24 maja – Aleksander Brückner, polski językoznawca (ur. 1856)
• 4 czerwca – Tommy Ladnier, amerykański muzyk jazzowy (ur. 1900)
• 8 lipca – Havelock Ellis, brytyjski lekarz i reformator społeczny, twórca seksuologii (ur. 1859)
• 14 lipca – Alfons Mucha, czeski malarz, grafik (ur. 1860)
• 20 lipca – Emanuel Sonnenberg, polski lekarz, łódzki lekarz społecznik (ur. 1863)
• 27 lipca – Stanisław Baczyński, polski pisarz i krytyk literacki (ur. 1890)
• 17 sierpnia – Wojciech Korfanty, polski polityk, działacz narodowy (ur. 1873)
• 9 września – Józef Czechowicz, polski poeta (ur. 1903)
• 10 września – Władysław Raginis, kapitan Korpusu Ochrony Pogranicza, legendarny dowódca w bitwie pod Wizną (ur. 1908)
• 18 września
  • Tadeusz Dołęga-Mostowicz, polski pisarz, autor Kariery Nikodema Dyzmy (ur. 1898)
  • Stanisław Ignacy Witkiewicz, pseud. Witkacy, polski pisarz, malarz i filozof (ur. 1885)
• 19 września – Stanisław Dąbek, polski pułkownik, dowódca Lądowej Obrony Wybrzeża podczas kampanii wrześniowej (ur. 1892)
• 23 września – Sigmund Freud, austriacki psychiatra i neurolog (ur. 1856)
• 12 grudnia – Douglas Fairbanks, amerykański aktor, scenarzysta, reżyser i producent filmowy (ur. 1883)

Nagrody Nobla

• z fizyki – Ernest Orlando Lawrence
• z chemii – Adolf Butenandt, Leopold Ruzicka
• z medycyny – Gerhard Domagk
• z literatury – Frans Sillanpää
• nagroda pokojowa – nagrody nie przyznano

Zobacz też

• Oskary w roku 1939
• 1939 w filmie
• 1939 w muzyce
• 1939 w literaturze
• 1939 w informatyce
• Olimpiada szachowa 1939

Święta ruchome

• Tłusty czwartek: 16 lutego
• Ostatki: 21 lutego
• Popielec: 22 lutego
• Niedziela Palmowa: 2 kwietnia
• Wielki Czwartek: 6 kwietnia
• Wielki Piątek: 7 kwietnia
• Wielka Sobota: 8 kwietnia
• Wielkanoc: 9 kwietnia
• Poniedziałek Wielkanocny: 10 kwietnia
• Wniebowstąpienie: 18 maja
• Zesłanie Ducha Świętego: 28 maja
• Boże Ciało: 8 czerwca

  Wikimedia Commons posiada zbiór multimediów w temacie:
1939